ပၢႆးယူႇလီ
ငဝ်းလၢႆးၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းၸပ်းၸိူဝ်ႉမႅင်း ( HPV ) Human Papillonma Virus ပဵၼ်ႁိုဝ်
- Details
- Published on Wednesday, 28 December 2011 16:25
- Written by ယိင်းလွႆတွၼ်း
( HPV ) Human Papillonma Virus ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်းဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼၢင်းယိင်း ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်မၢၵ်ႇႁႅင်း (ၵႅၼ်ႇသႃႇ) ႁူင်းလုၵ်ႈလႄႈပၢၵ်ႇႁူင်းလုၵ်ႈ။
ၸိူဝ်ႉမႅင်းတူဝ်ၼႆႉ မၼ်းတေပဵၼ်လႆႈၼႂ်းၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်းယၢမ်ႈႁူမ်ႈၵႃႇမယဝ်ႉ။ ၵမ်ႈၼမ်တေပဵၼ်ၼႂ်း ၼၢင်း ယိင်း ဢၼ်တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းလႄႈၸိူဝ်းပႆႇလႆႈတႄႇ ၵူၺ်းယၢမ်ႈႁူမ်ႈၵႃႇမယဝ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတေမီးတိုဝ်ႉတၢင်းတႃႇ ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉၼမ်လိူဝ်ၼၢင်းယိင်း ၸိူဝ်းပႆႇယၢမ်ႈႁူမ်ႈၵႃႇမသေပွၵ်ႈ။ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇလႂ် ၼၢင်းယိင်းဢၼ် တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းယဝ်ႉလႄႈဢၼ် ယၢမ်ႈမၼ်းႁူမ်ႈၵႃႇမယဝ်ႉၼၼ်ႉ တေပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ ၼႂ်း 50-80 ဝႃႈၼႆ။
ယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉတေတိတ်းၸပ်းၵၼ်လႆႈငၢႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇႁူမ်ႈၵႃႇမၸွမ်းၵၼ် ဢမ်ႇၼၼ်ၽူႈၸၢႆး ဢၼ် ယၢမ်ႈတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်းၼၢင်းယိင်းဢၼ်ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၵႅၼ်ႇသႃႇပၢၵ်ႇႁူးၵိူတ်ႇလုၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈၸၢင်ႈႁဵတ်း ႁႂ်ႈတိတ်းၸပ်းၼၢင်းယိင်းၵေႃႉမႂ်ႇလႆႈ။
ၵူၺ်းၵႃႈငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်တိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉတေႁၼ်လႆႈဝႃႈ ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇမီးလိူတ်ႈ ၽိူၵ်ႇ ဢမ်ႇမီးလူမ်းၼၢဝ်၊ ဢမ်ႇၶူမ်းဢမ်ႇၵၢႆးၸွမ်းဢင်ႇၵႃႇသင်လႄႈဢမ်ႇမီးလိူတ်ႈဢွၵ်ႇ ၼႂ်းႁူး ၵိူတ်ႇလိူဝ်သေ ပဵၼ်လိူတ်ႈႁူဝ်လိူၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈပေႃးၵူတ်ႇၸႅတ်ႈပၢၵ်ႇႁူးၵိူတ်ႇၸိုင် တေၸၢင်ႈႁူႉလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ဢၼ်ၼႆႉ။ ၽႃႇသႃႇမေႃၶဝ်ႁွင်ႉဝႃႈ “ Pap smear ” ၵမ်ႈၼမ်ၸိူဝ်ႉမႅင်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆႉတေယူႇၼႂ်းတူဝ်ၼၢင်းယိင်းလႆႈႁိုင် ထိုင် 10-15 ပီႊ ၸင်ႇတေဢွၵ်ႇၽၢင်ႁၢင်ႈမၼ်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။
လွၵ်းလၢႆးႁႄႉၵင်ႈ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈထိၼိုင်ႈ ( primary prevention )
ငိူင်ႉဝႄႈ ႁူမ်ႈၵႃႇမလူၺ်ႈဢမ်ႇလႆႈႁႄႉ ၵင်ႈ၊ ႁၢမ်ႈမီးၵူႈၼွၼ်းၼမ် ဢမ်ႇၼၼ်သမ်းၶႅမ်ႁႄႉၵင်ႈ တႃႇတေပဵၼ် တၢင်းပဵၼ်ၼႆႉ။
လွၵ်းလၢႆးႁႄႉၵင်ႈၶၵ်ႉတွၼ်ႈထိသွင်( secondary prevention )
ၵူတ်ႇၸႅတ်ႈႁႃတၢင်းပဵၼ်ဢွၼ်တၢင်း ၼင်ႇႁိုဝ်တေယူတ်းယႃလႆႈၶိုတ်းတၼ်းတၢင်းပဵၼ် ၼင်ႁိုဝ် တၢင်းပဵၼ်တေ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈၽႄႈၵႂႃႇၵႆ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။
