Youth Power Media Online

တၢင်းပဵၼ်ၵႅၼ်ႇသႌႇ ၵႅၼ်ႇသႌႇႁူင်းလုၵ်ႈၼႆႉ ၼ်ႂးၼၢင်းယိင်းဢႌႇယု 35- 60 ပီ ၵႆႉထူပ်းၺႌးၼမ်ေသပူိၼ်။
တၢင်းပဵၼ်ၵႅၼ်ႇသႌႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၸူိဝ်ႉမႅင်းဢၼ်ၵူတ်ႇၸႅတ်ႈႁၼ်ၼ်ႂးၵူၼ်း၊ ၸုိဝ်ႈၸူိဝ်ႉမႅင်းမၼ်းႁွင်ႉဝႌႈ
( Human Papilloma Virus ) ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႌႈဢၼ်ၼၢင်းယိင်းၵမ်ႈပႌႈၼမ်ပဵၼ်ၵဵၼ်ႇသႌႇတီႈပၢၵ်ႇႁူင်း
လုၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸ်ႂႈႄလႈဝႌႈပဵၼ်ယွၼ်ႉၸူိဝ်ႉမႅင်း ( HPV ) ၼႆႉတူဝ်လဵဝ်ၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁ်ႂႈပဵၼ်မႌးတၢင်ႇဢၼ်ေၵႌႈေတမီးယူႇ၊ ဢၼ်ႁဵတ်းႁ်ႂႈၼၢင်းယိင်းႁဝ်းမီးတုိဝ်ႉတၢင်းတႌႇေတပဵၼ်
ၵဵၼ်ႇသႌႇတီႈပၢၵ်ႇႁူင်းလုၵ်ႈမႌးၼၼ်ႉ ေတပဵၼ်ယွၼ်ႉၸူိင်ႉၼင်ႇ မီးၵူႈၼွၼ်းၸွမ်းၼမ်၊ မီးလွင်ႈႁူမ်ႈၵႌႇမ
ၸဵမ်မူိဝ်ႈဢႌႇယုတုိၵ်ႉလဵၵ်ႉပႆႇထုိင်ၶိင်ႇထုိင်ၶၢဝ်း၊ ၸပ်းတွင်ႉ(ၸပ်းသၼ်ႇေထႇ) မူိဝ်ႈဢႌႇယုလဵၵ်ႉဢမ်ႇၼၼ်
မီးလုၵ်ႈၼမ်(မီးလုၵ်ႈထီႇၵၼ်) ၸဵမ်ၸူိဝ်းၼႆႉၵႂႌႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵူၺ်းၵႌႈ ေပႌးဢမ်ႇလႆႈၸပ်းၸူိဝ်ႉမႅင်း ( HPV ) ႄလႈပဵၼ်ၵႅၼ်ႇသႌႇၸုိင်ၵႅၼ်ႇသႌႇပၢၵ်ႇလုၵ်ႈႁူင်းလုၵ်ႈ ဢၼ်ဝႌႈၼၼ်ႉေတဢမ်ႇေပႌးသူႈမီး။ သင်ဝႌႈမီးေၵႌႈသူၼ်ႇေဢႇသုတ်းမၼ်းေတပဵၼ်ယွၼ်ႉ ( Clear cell carcinoma ,  sarcoma, Papillary  serous carcinoma ) ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။

တုိဝ်ႉတၢင်းဢၼ်ၼၢင်းယိင်းႁဝ်းၸၢင်ႈပဵၼ်ၵႅၼ်ႇသႌႇပၢၵ်ႇႁူင်းလုၵ်ႈၼၼ်ႉ ေတမီးယူႇ ( 3) တၢင်းမူိၼ်ၼင်ႇပႌႈတ်ႂႈၼႆႉ။

တုိဝ်ႉတၢင်းလွင်ႈပဵၼ်မႌး ( 1)

- မီးၵူႈၼွၼ်းၼမ်၊
- မီးလွင်ႈႁူမ်ႈၵႌႇမၸဵမ်မူိဝ်ႈလဵၵ်ႉ၊
-  ၸပ်းတွင်ႉ (ၸပ်းသၼ်ႇေထႇ) မူိဝ်ႈယႌႇယုလဵၵ်ႇႄလႈမီးလုၵ်ႈၼမ်(မီးလုၵ်ႈထီႇ)၊
- ယၢမ်ႈပဵၼ်ၵလၢင်ႇ၊
- ၵိၼ်ယႌႄႁႉၵင်ႈသၼ်ႇေထႇၶၢဝ်းယၢမ်းႁုိင်၊
- ဢမ်ႇၵႂႌႇၵူတ်ႇၸႅတ်ႈတူၺ်းေရႌးၵႌႇၵႅၼ်ႇသႌႇပၢၵ်ႇႁူင်းလုၵ်ႈေသပွပ်ႈ။

တုိဝ်ႉတၢင်းလွင်ႈပဵၼ်မႌး ( 2)
- ၼၢင်းယိင်းဢၼ်မီး (ၽူဝ်) ေပႌႈၸဝ်ႈႁူိၼ်းပဵၼ်ၵႅၼ်ႇသႌႇၶႆႇ(မၢၵ်ႇႁမ်)၊
-ၼၢင်းယိင်းၸူိဝ်းဢၼ်ေတႇၼႌႈႁူိၼ်းၸွမ်းၽူႈၸႆၢးဢၼ်ယၢမ်ႈမီးေမးပဵၼ်ၵႅၼ်ႇသႌႇမႌး၊
-ႄတႇၼႌႈႁူိၼ်းၸွမ်းၽူႈၸႆၢးဢၼ်ယၢမ်ႈပႅၼ်ၵလၢင်ႇ၊
-ၽူႈၸႆၢးဢၼ်မီးတူဝ်ထူပ်း(လွင်ႈႁူမ်ႈၵႌႇမ) ဢမ်ႇၼၼ်ယၢမ်ႈႁူမ်ႈၵႌႇမၸဵမ်မူိဝ်ႈဢႌႇယုလဵၵ်ႉ၊
- ၽူႈၸႆၢးဢၼ်ယၢမ်ႈမီးၵူႈၼွၼ်းၼမ်။

တုိဝ်ႉတၢင်းလွင်ႈပဵၼ်မႌး( 3 )
- လုတ်ႇလႅၼ်းယႌႈ
-ႁႅင်းၵမ်ႉၶၢမ်ႇတူဝ်ေဢႇမူိၼ်ၼင်ႇၸပ်းၸူိဝ်ႉမႅင်းဢဵတ်ႇသ်
-ၸူိဝ်ႉၶူိဝ်းယၢမ်ႈပဵၼ်မႌး။ ၼ်ႂးသၢမ်တုိဝ်ႉတၢင်းၼႆယဝ်ႉ။

ၸူိဝ်ႉမႅင်း( HPV ) ၼၼ်ႉပဵၼ်ၸူိင်ႉႁုိဝ်

ၸူိဝ်ႉမႅင်း ( HPV ) ဢၼ်ဝႌႈၼၼ်ႉပဵၼ်ၸူိဝ်ႉမႅင်း virus  DNA 2  မဵဝ်း ( double-strand ) ပဵၼ်ၸူိဝ်ႉမႅင်း
( virus ) ဢၼ်ၶၢမ်ႇလႆႈႁႅင်းမႆႈသုင်သုတ်းႄလႈၸပ်းယူႇၸွမ်းၼူိဝ်ႉၼင်၊ ဢင်ႇၵႌႇ၊ သူိဝ်ႈၽႌႈ ဢမ်ႇၼၼ်
ၸႅၵ်ႇႄၽယူႇၸွမ်းၼ်ႂးၽုၼ်ႇ( fomite ) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။  လွင်ႈၼၢင်းယိင်းၸပ်းၸူိဝ်ႉမႅင်း ( HPV) တီႈဢင်ႇ
ႄလႈပၢၵ်ႇႁူင်းလုၵ်ႈၵမ်ႈပႌႈၼမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉလွင်ႈႁူမ်ႈၵႌႇမၸွမ်းၽူႈၸႆၢးဢၼ်မီးၸူိဝ်ႉမႅင်းၼႆႉယူႇတီႈ
ဢင်ၵႌႇ။ ယွၼ်ႉလွင်ႈၸပ်းၸူိဝ်ႉမႅင်းၼႆႉႄလႈၽူႈၸႆၢးၵမ်ႉပႌႈၼမ်ေတမီးၽၢင်ႁၢင်ႈမူိၼ်ၼင်ႇႁုတ်းႁွၼ်ၵႆႇ
ႄလႈပဵၼ်ၶူမ်းတီႈဢင်ႇၵႌႇၼႆယဝ်ႉ။


ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵႅၼ်ႇသႌႇပၢၵ်ႇႁူင်းလုၵ်ႈၸႅၵ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ် (2)
1 ႉ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵႅၼ်ႇသႌႇပၢၵ်ႇႁူင်းလုၵ်ႈေတလုၵ်ႉလၢမ်း ( preinvasive ) ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼႆႉေသ ေတပႆႇဢွၵ်ႇ
ၽၢင်ႁၢင်ႈသင်။ ေတပႆႇမီးလူိတ်ႈၶၢဝ် ဢမ်ႇၼၼ်လူိတ်ႈတူၵ်းဢမ်ႇမီးၵွၼ်ႈၵႅၼ်ႇသႌႇ။ တႌႇေတၵူတ်ႇၸႅတ်ႈ
ေသႁူႉလႆႈၼၼ်ႉ ေတၵူတ်ႇၸႅတ်ႈတူၺ်းလႆႈတၢင်း ( Pap smear) ႄလႈၵၢၼ်ၵူတ်ႇၸႅတ်ႈပၢၵ်ႇႁူင်းလုၵ်ႈ
ဢၼ်ဢဝ်ၵွင်ႈထႆၢႇ ၶႂၢၵ်ႈႁူးၵုိတ်ႇလုၵ်ႈ( colposcopy) ၼၼ်ႉၵူၺ်း။

2 ႉ ၶၵ်ႉတွၼ်ႈၵႅၼ်ႇသႌႇလုၵ်ႉလၢမ်း ( invasive ) ေသၸဵၵ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈယွႆႈယွႆႈ မူိၼ်ၼင်ႇၶၵ်ႉ
တွၼ်ႈထိ 1ႇ 2ႇ 3ႇ ႄလႈ 4 ၼ်ႂးၶၵ်ႉတွၼ်ႈၼႆႉ ေတဢွၵ်ႇၽၢင်ႁၢင်ႈမၼ်းမႌးယဝ်ႉ။ ယူႇတီႈလၵ်ႉၶၼႌႇ
ၽၢင်ႁၢင်ႈၵွၼ်ႈၵႅၼ်ႇသႌႇတီႈပၢၵ်ႇႁူင်းလုၵ်ႈၼၼ်ႉေသေတမီးလွင်ႈလၢမ်းေၽႈၸႅၵ်ႇၵႂႌႇယူႇယဝ်ႉ။


ၽၢင်ႁၢင်ႈဢၼ်ထူပ်းႁၼ်ၼမ်သုတ်းၼၼ်ႉ

ပဵၼ်ၽၢင်ႁၢင်ႈဢၼ်မီးလူိတ်ႈဢွၵ်ႇတၢင်းႁူးၵူိတ်ႇလုၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼ်ႂးၵူၼ်းပႅၼ်ၵႅၼ်ႇသႌႇ ( 100)ၼၼ်ႉ
ေတထူပ်းႁၼ်မွၵ်ႈ( 80-90 ) ၼ်ႂးၵူၼ်းပဵၼ်ၵႅၼ်ႇသႌႇပၢၵ်ႇႁူင်းလုၵ်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ လၵ်ႉၶၼႌႇ လူိတ်ႈဢၼ်ဢွၵ်ႇမႌးၼၼ်ႉေတဢွၵ်ႇပႌးလူိတ်ႈလႅင်ႄလႈမီးဢႆၢမဵၼ်၊ မီးလူိတ်ႈဢွၵ်ႇပဵၼ်ၵွၼ်ႈလူိတ်ႈ၊ ၼၢင်း
ယိင်းဢၼ်မီးလူိတ်ႈဢွၵ်ႇဢမ်မူိၼ်ၵဝ်ႇႄလႈပႅၵ်ႇပူိင်ႈၵႂႌႇၼၼ်ႉ ႁ်ႂႈၵႂႌႇႁႌထူပ်းေမႌေသၵူတ်ႇၸႅတ်ႈတၢင်းၽႆၢႇ
ၼ်ႂးတူၺ်း ႁူမ်ႈဝႌႈပဵၼ်ၼၢင်းယိင်းဢၼ်ဢမ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈႁူမ်ႈၵႌႇမ မႌးၶၢဝ်းတၢင်းႁုိင်ႄလႈဢမ်ႇမီးလူိတ်ႈႁူဝ်
လူိၼ်ေသတေၵႌႈယဝ်ႉထုၵ်ႇလီၵႂႌႇၵူတ်ႇၸႅတ်ႈယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တႌႇေတၵူတ်ႇၸႅတ်ႈ (Pap Smear) ဢမ်ႇၼၼ်တၢင်းၽႆၢႇတၢင်းၼ်ႂးၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၵူတ်ႇၸႅတ်ႈမူိဝ်ႈလ်ႂ
ၽ်ႂၽွင်ႈ။

- ၼၢင်းယိင်းဢၼ်ယၢမ်ႈမီးတူဝ်ထူပ်း ဢမ်ႇၼၼ် ယၢမ်ႈႁူမ်ႈၵႌႇမယဝ်ႉၼၼ်ႉ၊
- ၼၢင်းယိင်းသႅၼ်းပၢၼ်လူိတ်ႈႁူဝ်လူိၼ်ေတမူတ်း၊
-ၼၢင်းယိင်းဢၼ်ယၢမ်ႈၽႌႇႁူင်းလုၵ်ႈယဝ်ႉ၊
-ၼၢင်းယိင်းဢၼ်ဢမ်ႇႄတႇၼႌႈႁူိၼ်းၼၼ်ႉထုၵ်ႇလီၵူတ်ႇၸႅတ်ႈမူိဝ်ႈယႌႇယု 35 ပီၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။



ေၶႌႈႄၼႉၼမ်းမူိဝ်ႈေတၵူတ်ႇၸႅတ်ႈ (Pap Smear )
- ဢမ်ႇထုင်ႇလီၵူတ်ႇၸႅတ်ႈမူိဝ်ႈၽွင်းတုိၵ်ႉမီးလူိတ်ႈႁူဝ်လူိၼ်။ ထုၵ်ႇလီပ်ႂႉႁ်ႂႈလူိတ်ႈႁူဝ်လူိၼ်မႌး 3-4ဝၼ်း
ယဝ်ႉၵွၼ်ႇၸင်ႇၵူတ်ႇၸႅတ်ႈ။

-ဢွၼ်တၢင်းေတၵႂႌႇၵူတ်ႇၸႅတ်ႈၽႆၢႇတၢင်းၼ်ႂးၼၼ်ႉ ႁ်ႂႈၵုိတ်းယင်ႉလွင်ႈႁူမ်ႈၵႌႇမၸွမ်းၸဝ်ႈၽူဝ်(ၵူႈၼွၼ်း) တီႈႄဢႇသုတ်း 3 ဝၼ်း ၸင်ႇၵႂႌႇၵူတ်ႇၸႅတ်ႈ။

- ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီလၢင်ႉၽႆၢႈတၢင်းၼ်ႂးၶူိင်ႈဢင်ႇၵႌႇ၊ ထုၵ်ႇလီလၢင်ႉႁဵတ်းၸွမ်းလွင်ႈမူတ်းသ်ႂၽႆၢႈၼွၵ်ႈၵူၺ်း။

-မူိဝ်ႈၵႂႌႇၵူတ်ႇၸႅတ်ႈၼၼ်ႉ သင်ဝႌႈေမႌၶဝ်ၵူတ်ႇၸႅတ်ႈၺႌးဝႌႈ ပၢၵ်ႇႁူင်းလုၵ်ႈသႅပ်ႇၸဵပ်းဝႆႉၼႆၸုိင် ေမႌၶဝ်
ေတယူတ်းယႌပၼ်ႁ်ႂႈမၼ်းႁႆၢေသၵွၼ်ႇ ၸင်ႇေတၵူတ်ႇၸႅတ်ႈ(Pap Smear)ပၢၵ်ႇႁူင်းလုၵ်ႈထႅင်ႈၵမ်း ၼုိင်ႈ။


ထုၵ်ႇလီၵူတ်ႇၸႅတ်ႈၼုိင်ႈလူိၼ် ဢမ်ႇၼၼ်ၼုိင်ႈပီလႆၢပွၵ်ႈ

ေပႌးမီးငဝ်းလႆၢးပႅၵ်ႇပူိင်ႈမူိၼ်ၼင်ႇ လူိတ်ႈၶၢဝ် လူိတ်ႈလႅင်ဢွၵ်ႇမႌးပွင်ႈဢိတ်းပွၵ်းဢွတ်းၼႆၸုိင် ထုၵ်ႇလီၵႂႌႇ
ၵူတ်ႇၸဵတ်ႈ 1 ပီ 1 ပွၵ်ႈၵူႈပီ ၼႆယဝ်ႉ။

တႅမ်ႈ-ယိင်းလွႆတွၼ်း