ၶၢဝ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ

လၢႆး​ႁေႉ​ႁၢမ်ႈ​ၼင်ႇ​ႁိုဝ်​တေ​ဢမ်ႇ ၸိူဝ်ႉ​မႅင်း​ဢဵတ်ႇသ်​လႆႈ

1 - ၵိၼ်ၶဝ်ႈၸွမ်းၵူၼ်းပဵၼ်ဢဵတ်ႇသ်ဢမ်ႇ​ၼၼ်​ၵူၼ်း​မီး​ၸိူဝ်ႉ​မႅင်း​ဢဵတ်ႇသ်
2 - ဢၢပ်ႇ​ၼမ်ႉ​ၸွမ်း​ၵၼ်​ဢမ်ႇ​ၼၼ်​ဢၢပ်ႇ​ၼမ်ႉ​ႁွင်ႈ၊ ၼမ်ႉ​မေႃႇ​ႁူမ်ႈ​ၵၼ်
3 - သႂ်ႇ​သိူဝ်ႈ​ၶူဝ်း​ၵူၼ်း​မီး​ၸိူဝ်ႉ​မႅင်း​ဢဵတ်ႇသ်​လႄႈ​ၼွၼ်း​တီႈ​ၼွၼ်း​ၵူၼ်း​ပဵၼ်
4  - ယူႇ​ႁွင်ႈ​ႁူမ်ႈ​ၵၼ်၊ ႁွမ်​ၵႅမ်ႈ၊ ၵွတ်ႇ၊ ႁဵတ်း​ၵၢၼ်​ၸွမ်း​ၵၼ်၊ ၼင်ႈ​လူတ်ႉ​လမ်း​လဵဝ်​ၵၼ်၊ သိုပ်ႇ​ၾူၼ်း​ၸူး ၵၼ်​လႄႈ​ယိပ်း​မိုဝ်း​ၵၼ်

ၵူၺ်း​ၵႃႈၼႂ်း​မၢင်​ၶေႃႈ​ၸိူဝ်း​ၼႆႉ သင်​ဝႃႈ​ၵူၼ်း​ပဵၼ်​တၢင်း​ပဵၼ်​ဢဵတ်ႇသ် မၢင်​ၸိူဝ်း​ၶဝ်​ၸပ်း​တၢင်း​ပဵၼ် ဢၼ် ၸိမ်​ၶဝ်ႈ​မႃး​ၸွမ်း​မိူၼ်​ၼင်ႇ တၢင်း​ပဵၼ်​ပွတ်ႇ​မႅင်း​ၼၼ်ႉ​တႄႉ ထုၵ်ႇ​လီ​ႁႄႉ​ၵင်ႈ​လႄႈ​ငိူင်ႉ​ဝႄႈ​ယူႇ။ ၵွပ်ႈ​ဝႃႈ တၢင်း​ပဵၼ်​ပွတ်ႇ​မႅင်း​ၼၼ်ႉ​မၼ်း​ၽႄႈ​ၸိူဝ်ႉ​လႆႈ​ငၢႆႈ​လႄႈၽႂ်း​လိူဝ်​ၸိူဝ်ႉ​မႅင်း​ဢဵတ်ႇသ်​လူး​ၵွၼ်ႇ။

ဢဵတ်ႇသ်​ဢၼ်​ဝႃႈ​ၼၼ်ႉ​မၼ်း​မီး​လၢႆ​ၶၵ်ႉ​တွၼ်ႈ?။
1 - ၶၢဝ်း​တၢင်း​ဢၼ်​တႄႇ​ၸပ်း​ၼၼ်ႉ​မၼ်း​ပႆႇ​ဢွၵ်ႇ​ၽၢင်​ႁၢင်ႈ​ငဝ်း​လၢႆး ( Asymptomatic stage ) ၽူႈ​ၸပ်း​ၸိူဝ်ႉ​တေ​ပႆႇ​မီး​ႁၢင်​ၽၢင်​ငဝ်း​လၢႆး​သင်၊ ယင်း​မီး​ပၢႆး​ယူႇ​လီ​ၶႅင်​ႁႅင်း​မိူၼ် ၵူၼ်း​ၸိူဝ်း ဢၼ် ဢမ်ႇ​မီး​ၸိူဝ်ႉ​မႅင်း​ၵူၺ်း တေ​ႁူႉ​လႆႈ​ဝႃႈ​ၸပ်း​ဢမ်ႇ​ၸပ်း​ၼၼ်ႉ ဝၢႆး​သေ​ၸပ်း​မႃး​လႆႈ 4 ဝူင်ႈ လိူတ်ႈ ၸင်ႇ​တေ​ဢၢၼ်ႇ​ပဵၼ် လေႃး(Positive)။

2 - ( Symptomatic stage )   ၶၢဝ်း​တၢင်း​ထိ 2  သင်​ဝႃႈ​ၵူၼ်း​ၸပ်း​ၸိူဝ်ႉ​မႅင်း​ဢမ်ႇ​လုမ်း​လႃး​တူဝ်​ၵဝ်ႇ​လီ ဢမ်ႇ​ၼၼ်​ဢမ်ႇ​မီး​ႁႅင်းၸႂ်​ၸိုင် တေ​ၸဵဝ်း ႁၼ်​တၢင်း​ပဵၼ်​ၼႆႉ​လႆႈၽႂ်း ARC ( AIDS Related Complex ) သေ​ပဵၼ်​တၢင်း​ပဵၼ်​မိူၼ်​ၼင်ႇ ပႃႈတႂ်ႈ​ၼႆႉ။

(1)- မီး​ၸိူဝ်ႉ​သႃး​ယူႇၼႂ်း​သူပ်း(ပၢၵ်ႇ)
- တွမ်ႇ​ၼမ်ႉ​လိူင်ယႂ်ႇ​ၸွမ်း​ၶေႃး၊ ၵိင်ႇ​ႁေႉ​လႄႈ​ငဝ်ႈ​ၶႃ​ၼိပ်ႇ
- ပဵၼ်​မၢၵ်ႇ​လႅင်း​ဝၢႆႈ
- မီး​ငဝ်း​လၢႆး​တၢင်း​ပဵၼ်​ႁၢဝ်ႉ​ႁႅင်း​ႁိုင်​ထိုင် 1 လိူၼ် မိူၼ်​ၼင်ႇ လူမ်း​ၼၢဝ်​သုင်၊ တွင်ႉ​ၵႂႃႇ တွင်ႉ​ႁေႈ၊ၼိူဝ်ႉ ၼင်​ပဵၼ်​ယဵၼ်း​သႅပ်ႇ​ၸဵပ်း​လႄႈ​ၼမ်ႉ​ၼၵ်း​တူဝ်​ယွမ်း​လူင်း
- လိူဝ်​သေ​ၼၼ်ႉ​ၵူၼ်း​ပဵၼ်​တေ​ပဵၼ်​တၢင်း​ပဵၼ်​ဢၼ်​ၸိမ်​ၶဝ်ႈ​မႃး​ၸွမ်း​လၢႆ⁠လၢႆ​ၸိူဝ်း ၵွပ်ႈ​ဝႃႈ​ႁႅင်း​ၵမ်ႉ​ၶၢမ်ႇ တူဝ် (မဵတ်ႇ​လိူတ်ႈ​ၶၢဝ်) ဢမ်ႇ​မီး​ႁႅင်း​တႃႇ​တိုၵ်း​တေႃး​တၢင်း​ပဵၼ်​ဢၼ်​ၶဝ်ႈ​မႃး​လႆႈ​ယဝ်ႉ​လႄႈ​ႁဵတ်းႁႂ်ႈ​တၢင်း ပဵၼ် တၢင်ႇ​ၸိူဝ်း​ၶဝ်ႈ​ယူႇၼႂ်း​တူဝ်​ၶိင်း​ၵူၼ်း​ပဵၼ်​လႆႈ​ငၢႆႈ မိူၼ်​ၼင်ႇ

(2) - ပဵၼ်​ပွတ်ႇၵႂ်ႈ  Pneumocystis  Carinii  တေ​မီး​လူမ်း​ၼၢဝ်၊ ဢႆ​လႄႈ​ထူၺ်ႈၸႂ် ယၢပ်ႇ
- ၸပ်း​ၸိူဝ်ႉ​သႃးၼႂ်း​လွတ်ႇ​ဢ​ႁႃ​ရ  ငဝ်း​လၢႆး​မၼ်း​တေ​ပဵၼ် ၶေႃး​ၸဵပ်း​လႄႈ​ဢိုၼ်​ယၢပ်ႇ
- ၼိူဝ်ႉ​ၼုမ်ႇၼႂ်း​ဢွၵ်း​ဢေႃ​ပဵၼ်​ယဵၼ်း​သႅပ်ႇ​ၸဵပ်း  Cryptococcus  မီး​ငဝ်း​လၢႆး​ႁူဝ်​ၶႆႈ ႁၢဝ်ႉ​ႁႅင်း၊ ၶေႃး​ၶႅင်​လႄႈၶႂ်ႈ​ဢေႃႉၶႂ်ႈ​ႁၢၵ်ႈ
- မၢင်​ၸိူဝ်း​ၸၢင်ႈ​ပဵၼ်​မၢၵ်ႇ​ႁႅင်း​လွတ်ႇ​လိူတ်ႈ​ပႃး မိူၼ်​ၼင်ႇ ( Kaposi’s Sarcoma )  တေ​မီး​ငဝ်း​လၢႆး တုမ်ႇ​ၸမ်ႉ​လႅင်​ၸွမ်း​ၼိူဝ်ႉ​ၼင်
- မၢၵ်ႇ​ႁႅင်း​တွမ်ႇ​ၼမ်ႉ​လိူင် ( Non- Hodgekin’s Lymphoma) တွမ်ႇ​ၼမ်ႉ​လိူင်​တေယႂ်ႇ​ၸွမ်းၼႂ်း တူဝ် ၵူၼ်း​ပဵၼ်။