|
ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉလွင်ႈသူၼ်ၸႂ်ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းပႆၢးလဵၼ်ႈႁႅင်း မူိၼ်ၼင်ပၢင်မၢၵ်ႇၼင်ၾီႇၾႃႉဝူိဝ်ႊလ်ၶပ်ႉ (FIFA
World Cup) ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်ဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ တုိၼ်းမီးမတ်ႉသ်ၶွတ်ႇဢမ်ႇၼၼ် ၾၢင်
ႁၢင်ႈတူဝ်ၼမ်းၵၢမ်ႇၸွမ်းဢွၵ်ႇမႃးပၼ် ၽူႈသူင်တူၺ်းလႆႈႁၼ်ယူႇတႃႇေသႇ။
ပႅၵ်ႉသမ်ႉတူဝ်ၼမ်းၵၢမ်ႇၼႆႉဢမ်ႇၸၢင်ႈၸွႆႈၸုမ်းၸုိင်ႈမူိင်းဢၼ်ႁပ်ႉၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၼၼ်ႉလႆႈေသတႃႉ ၵူၺ်း
ၵႃႈမၼ်းၸင်ႈၶုိၼ်းပဵၼ်ၼႃႈပဵၼ်တႃပၼ်ၸုိင်ႈမူိင်းဢၼ်ႁပ်ႉၸတ်းႁဵတ်းၼၼ်ႉယူႇေသဢမ်ႇၵႃးယင်းႁႃငုိၼ်း
ၶဝ်ႈၸုိင်ႈမူိင်းလႆႈထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။
တူဝ်ၼမ်းၵၢမ်ႇႄတႇၸဵမ်မူိဝ်ႈပီ 1930 ေတႃႇေပႃးႁွတ်ႈထုိင်ပီ 2010
လွင်ႈပဵၼ်မႃးမတ်ႉသ်ၶွတ်ႇ ဝဵဝ်ႇလ်ၶပ်ႉၼၼ်ႉ မီးၶုိၼ်ႈပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်းမူိဝ်ႈပီ 1966 ဢၼ်ၸုိင်ႈမူိင်းဢိင်ႇ
လႅၼ်ႇ ပဵၼ်ၽူႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ေသ သၢင်ႈတူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဢွၼ်တၢင်းသုတ်း။ တၢင်ႈႄတႇၼၼ်ႉ
မႃးဢမ်ႇဝႃႈၸုိင်ႈမူိင်းလႂ်ေတႁပ်ႉၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ေၶႉၶႅင်ႇမၢၵ်ႇၼၢင်ေၵႃႈ တုိၼ်းမီးပႃး တူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇ ႁႂ်ႈ
ေပႃးထုၵ်ႇၸႂ်ၽူႈသူင်ၵျႍိၵ်ႈ ႄလႈ သုိပ်ႇၵႂႃႇပႃႈတ်ႂႈၼႆႉ ပဵၼ်ၼ်တူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇ 10 တူဝ်ဢၼ်သွၼ်ႇလႆႈဝႃႈ
ၶုိၵ်ႉၶႅမ်ႉထုၵ်ႇၸႂ်ႁၢင်ႈလီ ၼႆယဝ်ႉ။
10. တူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇ ၾုတ်ႉထိၵ်ႉသ် (Footix) ၾီႇၾႃႉ ဝူိဝ်ႊလ်ၶပ်ႉပီ 1998 တီႈၸုိင်ႈမူိင်းၾရဵၼ်ႉသ်
ၸုိင်ႈမူိင်းၾရဵၼ်ႇသ်ၼႆႉမီးၸုိဝ်ႈသဵင်လွင်ႈဝႆႇလ်(wine) ႄလႈ ၼမ်ႉႁွမ် ၵူၺ်းဢမ်ႇႁူႉဝႃႈႁဵတ်းသင်ၽူႈဢၼ်
ႁဵတ်း ဢွၵ်ႇမတ်ႉသ်ၶွတ်ႇၼၼ်ႉဢမ်ႇဢဝ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈၸူိဝ်းၼႆႉမႃးႁဵတ်းပဵၼ် တီႈမႆၢတွင်းပၢင်မၢၵ်ႇၼင်ၾီႇၾႃႉ
ဝူိဝ်ႊလ်ၶပ်ႉ။ လုိၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉေၵႃႈမႃးလႆႈႁၢင်ႈၵႆႇဢၼ်ပီးပီး တူဝ်သီသွမ်ႇဢွၼ်ႇယိပ်းလုၵ်ႈမၢၵ်ႇၼင်ေသ
ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ႁႅင်းၸႂ်ပၼ်ၸုမ်းၾရဵၼ်ႇသ်ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၼၼ်ႉ မီးၸုိဝ်ႈၶဝ်ႈယူႇၼႂ်းသႆၢမႆၢဢၼ်
ပဵၼ်သျႅမ်ႇဝူိဝ်ႊလ်ၶပ်ႉပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ေတႃႇႁွတ်ႈထုိင်ယၢမ်းလဵဝ်။
9. တူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇ သတရႆႇၵူိဝ်ႇ (Striker) ၾီႇၾႃႉဝဵဝ်ႇလ်ၶပ်ႉ 1944 တီႈၸုိင်ႈမူိင်းဢေမႊရိၵၢၼ်ႊ
ဢမ်ႇႁူႉဝႃႈၸုိင်ႈမူိင်းဢေမႊရိၵၢၼ်ႊ လူိၵ်ႈဢဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇဢၼ်ငႆၢးၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶုိၼ်း ဝႆၢးေသလူိၵ်ႈဢဝ်မႃ
ဢွၼ်ႇမႃးပဵၼ်တူဝ်ၼမ်းၵၢမ်ႇ ၽွင်းၶဝ်လႆႈတုိဝ်ႉတၢင်းၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ဝူိဝ်ႊလ်ၶပ်ႉေသ တူဝ်သတရႆၵူိဝ်ႇလႆႈ
ႁပ်ႉၵၢၼ်ပၼ်မၢၵ်ႈၼမ်ႄတႉႄတႉ။
8. တူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇ သႃႊၶူႊမိ (Zakumi) ၾီႇၾႃႉ ဝူိဝ်ႊလ်ၶပ်ႉ 2010 ၸုိင်ႈမူိင်း ဢႃႇၾရိၵၸၢၼ်း
လွင်ႈဢၼ်လႆႈႁပ်ႉပဵၼ်ၽူႈၸတ်းပၢင်မၢၵ်ႇၼင်ဢၼ်ယႂ်ႇသုတ်းမူိၼ်ၼင်ႇၾီႇၾႃႉဝူိဝ်ႊလ်ၶပ်ႉ ၶွင်မူိင်းဢႃႇၾ
ရိၵၸၢၼ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈဝူၼ်ႉႁႃတူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇ ဢၼ်ေတထုၵ်ႇၸႂ်ၽူႈသူင်ၵျႍိၵ်ႈၼၼ်ႉတဵမ်တီႈေသ
လုိၼ်းသုတ်းယွၼ်ႉပူိဝ်ႈၸုိင်ႈမူိင်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈဢၼ်မီးတူဝ်သတ်းယူႇၼမ်ႄလႈ လူိၵ်ႈၵႂႃႇလူိၵ်ႈမႃးေၵႃႈ
ပဵၼ်တူဝ်သူိဝ်လႆၢးလူိင် ဢၼ်မီးၼႃႈယုမ်ႉဝၢၼ်မႃးတွၼ်ႈႁပ်ႉၽူႈၵူၼ်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ႁႂ်ႈႁူႉထုိင်ဢွင်ႈတီႈဢၼ်
ႁၢင်ႈလီၶုိၵ်ႉၶႅမ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇသႃႇၶူႇမိၼၼ်ႉမီးတီႈပွင်ႇမၼ်းဝႃႈ “သႃႇ” ၼႆႇပဵၼ် ဢႃႇၾရိၵၸၢၼ်း ႄလႈ
“ၶူႇမိ” ၼၼ်ႉပွင်ႈဝႃႈ 10 ဢၼ်ၵူၼ်းၼ်ႂးၸုိင်ႈမူိင်းဢႃႇၾရိၵၸၢၼ်း လၢတ်ႈၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈလႆၢမဵဝ်း
ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
7. တူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇ ထိပ်ႉ ႄလႈ ထႅပ်ႉ (Tip and Tap) ၾီႇၾႃႉဝဵဝ်ႇလ်ၶပ်ႉ 1974 ၸုိင်ႈမူိင်းၸူိဝ်ႇမႅၼ်ႇၼီႇ
ၸုိင်ႈမူိင်းၸူိဝ်ႇမႅၼ်ႇၼီႇၼၼ်ႉမီးၸုိဝ်ႈသဵင်ပဵၼ်ထိၼုိင်ႈ ၽႆၢႇလူတ်ႉၵႃးႄလႈပီႇယႃႇၼၼ်ႉေသဢမ်ႇၵႃး ၽႆၢႇ
ပႆၢးမွၼ်းၼၼ်ႉေၵႃႈ သွၼ်ႇလႆႈဝႃႈၸုိဝ်ႈၸႂ်ႈမူိၼ်တၢင်ႇၸုိင်ႈမူိင်းယူႇ။ ဝႆၢးေသလႆႈႁပ်ႉၼႃႈတီႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်
မၢၵ်ႇၼင်ၾီႇၾႃႉဝူိဝ်ႊလ်ၶပ်ႉၼၼ်ႉ မူိင်းၸူိဝ်ႇမႅၼ်ႇၼီႇၸင်ႇလႆႈဝူၼ်ႉဢွၵ်ႇၼုမ်ႇၸႆၢးဢွၼ်ႇသွင်ေၵႃႉၵွတ်ႇ
ေၶႃးၵၼ်ေသ သႂ်ႇသူိဝ်ႈဢႅဝ်သုင်ယုၵ်ႉမုိဝ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈၸုိင်ႈမူိင်း ၸူိဝ်းဢၼ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႄလႈ မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇ
တူဝ်ၼႆႉ ႁဵတ်ႈႁႂ်ႈၸုမ်းၸုိင်ႈမူိင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႆႈသျႅမ်ႇဝူိဝ်ႊလ်ၶပ်ႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
6. တူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇ ၼႃႇရၼ်ႇၸီႇတူဝ်ႇ (Naranjito) ၾီႇၾႃႉ ဝူိဝ်ႊလ်ၶပ်ႉ 1980 တီႈၸုိင်ႈမူိင်းသပဵၼ်ႇ
ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈမူိဝ်ႈဢၼ်လႆႈႁၼ်တူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇဢၼ်မီးႁူဝ်ၵူၺ်းၼၼ်ႉ ေတဝူၼ်ႉယူႇဝႃႈႁဵတ်းသင်ဢမ်ႇ
ဢဝ်တူဝ်သတ်းဢၼ်ၵျႍိၵ်ႈလူိဝ်ပူိၼ်ႈ မူိၼ်ၼင်ႇဝူဝ်းထူိၼ်ႇမႃးပဵၼ်တူမ်ၼမ်းၵၢမ်ႇသမ်ႉလူိၵ်ႈဢဝ်ႁူၺ်ႇမၢၵ်ႇ
ၸွၵ်းသႂ်ႇသူိဝ်ႈလႅင်ေသယုမ်ႉဝႆႉ ဝႆၢးေသၼၼ်ႉေၵႃႈလႆႈႁပ်ႉတၢင်းယွင်ႈေယႃးဝႃႈ လၢၵ်ႇလႆၢးလီၵူၺ်းၵႃႈတူဝ်
ၼမ်းၵၢမ်ႇတူဝ်ၼႆႉေၵႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈ ၸွႆႈႁႂ်ႈၸုမ်းသပဵၼ်ႇပဵၼ်သျႅမ်ႇလႆႈၼႂ်းပွၵ်ႈၼၼ်ႉ။
5. တူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇ ၸူဝ်ႇၼီႇတူဝ်ႇ (Juanito) ၾီႇၾႃႉ ဝဵဝ်ႇလ်ၶပ်ႉ 1970 ၸုိင်ႈမူိင်းမႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇ
လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼုမ်ႇဢုတ်ႉဢုတ်ႉဢၼ်သႂ်ႇသူိဝ်ႈၸုမ်းမႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇ ၽွမ်ႉတၢင်းမၢၵ်ႇႁူဝ်ဝႂ်ၵႂၢင်ႈဢၼ်သူင်ၵျႍိၵ်ႈ
တိုဝ်းၼႂ်းမႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇေသယုမ်ႉယူႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်တူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇဝူိဝ်ႊလ်ၶပ်ႉပွၵ်ႈၼၼ်ႉ။
4. တူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇ ၵူဝ်သျိတ်ႉ (Gauchi) ၾီႇၾႃႉ ဝဵဝ်ႇလ်ၶပ်ႉ 1978 တီႈၸုိင်ႈမူိင်းဢႃႇၸဵၼ်ႇတီႇၼႃႇ
တူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇပွၵ်ႈၵမ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၼုမ်ႇထႅင်ႈၵူၺ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူၺ်းတူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇလႆႈသႂ်ႇ
ၶူဝ်းမၢၵ်ႇၼင် ဢႃႇၸဵၼ်ႇတီႇၼႃႇ၊ သႂ်ႇမၢၵ်ႇႁူဝ်ၽႃႈပၼ်းေၶႃး ႄလႈ ယိပ်းၶွၼ်ႉဢွၼ်ႇဝႆႉၼႂ်းမုိဝ်းေသ မတ်ႉသ်
ၶွတ်ႇတူဝ်ၼႆႉေၵႃႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸုမ်းဢႃႇၸဵၼ်ႇတီႇၼႃႇလႆႈသျႅမ်ႇပွၵ်ႈၵမ်းၼၼ်ၵႂႃႇ။
3. တူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇ ပီႇၵူၺ်ႇ (Pique) ၾီႇၾႃႉ ဝူိဝ်ႊလ်ၶပ်ႉ 1986 တီႈမူိင်းမႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇ
ဝႆၢးေသမႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇလႆႈၸတ်းပၢင်မၢၵ်ႇၼင်မူိဝ်ႈ 1970 ပူၼ်ႉမႃး ထႅင်ႈ 16 ပီ ၸင်ႇၶုိၼ်းလႆႈတုိဝ်ႉတၢင်းၸတ်း
ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼုိင်ႈ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈၸုိင်ႈမူိင်းဢၼ်ေတၸတ်းမူိၼ်ၼင်ႇၶူဝ်လမ်ႇပီႇယႃႇၼၼ်ႉ လႆႈယွၼ်းထွၼ်တူဝ်
ၵႂႃႇႄလႈ မႅၵ်ႇသီႇၵူဝ်ႇ ၶိုၼ်းပဵၼ်ၽူႈႁပ်ႉၶၢမ်ႇၸတ်းေသ ႁဵတ်းတူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇဢွၵ်ႇမႃးဢၼ်ပဵၼ်ႁၢင်ႈ
လုင်းထဝ်ႈမီးၼူတ်ႇသႂ်ႇမၢၵ်ႇႁူဝ် မူိၼ်ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
2. တူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇ သီႇဢူဝ်ႇ (Ciao) ၾီႇၾႃႉ ဝဵဝ်ႇလ်ၶပ်ႉ 1990 ၸုိင်ႈမူိင်းဢီႇတႃႇလီႇ
ဢီႇတႃႇလီႇၼၼ်ႉ သွၼ်ႇလႆႈဝႃႈပဵၼ်မူိင်းႄၾႇသျႅၼ်ႇႄတႉႄတႉ ၽွင်းလႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၢင်မၢၵ်ႇၼင် ဝူိဝ်ႊလ်
ၶပ်ႉမူိဝ်ႈပီ 1990 ၼၼ်ႉ တၢင်းၽႆၢႇဢီႇတႃႆလီႇ ဝူၼ်ႉဢွၵ်ႇတူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇဢၼ်လၢၵ်ႇလႆၢး ဢၼ်မူိၼ်ႁၢင်ႈ
သီႇၸဵင်ႇၶႆၢႉလႆႈေသဢမ်ႇၵႃး ပႆၢပဵၼ်ပုိၼ်းပႅတ်ႈယွၼ်ႉဢမ်ႇမူိၼ်ၽႂ်ယဝ်ႉဢမ်ႇမီးၽႂ်မူိၼ်ေသဢမ်ႇၵႃး ယင်း
ပဵၼ်ပူိင်ဢၼ်တီႈလႆၢၸုိင်ႈမူိင်းဢဝ်မႃးဝူၼ်ႉ လင်သုိပ်ႇမႃးဢၼ်လႆၢၸုိင်ႈမူိင်းၶတ်းၸႂ်ဝူၼ်ႉပဵၼ်ႁၢင်ႈလၢၵ်ႇလႆၢး
ဢမ်ႇၸႂ်ႈတူဝ်သတ်းမူိၼ်ၵဝ်ႇ။ လူိဝ်ေသၼၼ်ႉဢီႇတႃႇလီႇေၵႃႈလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂၢမ်းပုၼ်ႈတႃႇ ပၢင်မၢၵ်ႇၼင်
ၾီႇၾႃႉ ဝူိဝ်ႊလ်ၶပ်ႉဢၼ်မီးၸုိဝ်ႈဝႃႈ To Be Number One ေသ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်ၶုိၵ်ႉၶႅမ်ႉမႃးေတႃႇႁွတ်ႈထုိင်
ယၢမ်းလဵဝ်။
1. တူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇ ဝဵဝ်ႇလ်ၶပ်ႉ ဝိဝ်ႇလ်လီႇ(World Cup Willie) ၾီႇၾႃႉ ဝဵဝ်ႇလ်ၶပ်ႉ 1966 ၸုိင်ႈမူိင်းဢိင်ႇ
လႅၼ်ႇ
ဢိင်းၵလဵတ်ႈၼၼ်ႉၼွၵ်ႈလူိဝ်ေသပဵၼ် ၸုိင်ႈမူိင်းဢၼ်ႄတႇလဵၼ်ႈမၢၵ်ႇၼင်ၸွမ်းၼင်ႇလၢတ်ႈၶႆႈၵၼ်မႃး
ၼႂ်းပုိၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇေသဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ၸုိင်ႈမူိင်းဢၼ်ဝူၼ်ႉႄလႈသၢင်ႈဢွၵ်ႇ တူဝ်မတ်ႉသ်ၶွတ်ႇတူဝ်ဢွၼ်တၢင်း
သုတ်း ယွၼ်ႉၼၼ်ႄလႈဢမ်ႇလၢၵ်ႇလႆၢးသင်။ တီႈေတဝႃႈပဵၼ်ထီႉ1 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉတူဝ်မတ်ႉသ်ၶုိၵ်ႉၶႅမ်ႉတူဝ်
ၼႆႉပဵၼ်တီႈသုိပ်ႇႁဵတ်းၵၼ်မႃးတႃႇေသႇ ႄလႈမတ်ႉၶွတ်ႇတူဝ်ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼႆႉေၵႃႈ ပဵၼ်ႁၢင်ႈသင်ႇသီႈ
ဢၼ်သမ်ႇဢိတ်းဢိတ်းပႆေပႃးဢမ်ႇယွမ်းမုိၼ်းတႃေသ သႂ်ႇသူိဝ်ႈဢွၼ်ႇဢၼ်မီးထုင်းယူႇၼႆႇတဵတ်ႇၶိင်ႇတမ်ႇ
(United Kingdom ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽူႈၵူၼ်းသူၼ်ၸႂ်ၵႂႃႇသဵင်ႈေသဢမ်ႇၵႃႈ ပဵၼ်တူဝ်ၼမ်းၵၢမ်ႇႄတႉႄတႉဝႆၢး
ေသၸုမ်းဢိင်ႇလႅၼ်ႇ ၸင်ႈမီးၼႃႈမီးတႃၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းမၢၵ်ႇၼင်လုမ်ႈၾႃႉ လင်လႆႈသျႅမ်ႇ ဝူိဝ်ႊလ်ၶပ်ႉပွၵ်ႈ
ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းႄလႈပွၵ်ႈလဵဝ်ေတႃႇထုိင်ယၢမ်းလဵဝ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ |
ပႆၢးလဵၼ်ႈႁႅင်း 
မႆၢဝၼ်း 27.08.2010
