Youth Power Media Online

ၵမ်ႈၼမ်ႄတႉၽ်ႂေၵႃႈလႅပ်ႈေတႁူႉၸၵ်း ႁူဝ်ႉယၢဝ်းလူင် မူိင်းႄၶႇ (The Great Wall) ဢမ်ႇၼၼ် ၽိလမိတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉၵႂႃႇၵူၺ်း။ ၵူၺ်းပုိၼ်ႉတီႈပႃႈတ်ႂႈၼႆႉဢမ်ႇေပႃးၸုိဝ်ႈသဵင်ယ်ႂႇမူိၼ်ႁူဝ်ႉယၢဝ်းလူင်မူိင်းႄၶႇၼၼ်ႉေသတ  မၼ်းမီးတၢင်းႁၢင်ႈလီဢမ်ႇယွမ်းၵၢၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ေပႃးၼၼ်ႁဝ်းမႃး လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းၵၼ်ၶႃႈေၼႃႈ

တူိၵ်ႈလိၵ်ႈ သႅလ်းၸုတ်ႉ ၼၼ်ႉမီးယူႇၼ်ႂးမူိင်း Ephesians ၼ်ႂးၸုိင်ႈမူိင်းတူႇရၵီႇႄလႈမီးမႃးၸဵမ်မူိဝ်ႈမုိဝ်ႉ မူိဝ်ႈ ၵွၼ်ႇ ၊ မူိင်း Ephesians ၼႆႉပဵၼ်မူိင်းဢၼ်ၵဝ်ႇႄၵႇႄလႈပဵၼ်မူိင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼ်ႂးရူဝ်ႊမႅၼ်ႊ တင်းၼ်ႂးေဢး သျႍိဝ်ႊ။ တူိၵ်ႈလိၵ်ႈ သႅလ်းၸုတ်ႉ ၼႆႉပဵၼ်တုိၵ်း 2 ၸၼ်ႉ။ ႁဵတ်းၶိုၼ်ႈမူိဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ ပီ 114-117 ။ တူိၵ်ႈလိၵ်ႈ ဢၼ်ၼႆႉပဵၼ် တီႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းႁူႉတင်းၼမ်ႄလႈ မီးတၢင်းၶဝ်ႈ 3 တၢင်း ၊ တၢင်းၶဝ်ႈၽၵ်းတူၼၼ်ႉေတ မီး ႁုပ်ႈၶႅၵ်းဝႆႉၼႆ။

မူိင်းေလႊပထိၵ်ႊ မႅၵ်ႊၼႃး မီးယူႇၼ်ႂးပုိၼ်ႉတီႈရႍဝ်ႊမႅၼ်း ႄလႈမီးၸုိဝ်ႈသဵင်လီဢၼ်ၼုိင်ႈၼ်ႂးဢႅပ်ႉၽရိၵ။ မူိင်း ၼႆႉပဵၼ်မူိင်းႁၢင်ႈလီႄလႈတုိၵ်းဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉၼၼ်ႉဢဝ်ပုၼ်ေသေၵႃႈတင်ႈဝႆံႉ။ ၶၢမ်ႇၾႃႉ ၽူၼ် ၽႅၼ်ႇလိၼ်ဝႆႉ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ဢမ်ႇဝႃႈတုိၵ်းၵူၺ်းႁၢင်ႈလီ သဵၼ်ႈတၢင်း၊ တုိၵ်းဝႃႇ ႁဵတ်းသၢင်ႈဝႆႉႁ်ႂႈႁၢင်ႈလီႄတႉ။ ၸုမ်းယူႊ ၼႅတ်ႊ ၵူဝ်ႊလႆႈယုၵ်ႉယွင်ႈႁဵတ်းပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်လုမ်ႈၾႃႉၼ်ႂးပီ 1982 ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။

ပူးၵမ်ႇ ပဵၼ်မူိင်းၵဝ်ႇႄၵႇၶွင် မူိင်းမၢၼ်ႈ ႄလႈပဵၼ်မူိင်းဢၼ်မီးၼ်ႂးပုိၼ်းမၢၼ်ႈ။ မူိဝ်ႈလဵဝ်မီးယူႇ ၼ်ႂးပုိၼ်ႉတီႈ မၢၼ်း တေလး (ဝဵင်းလူိဝ်ႇ)၊ ယူႇႁၢင်ႇဝဵင်းမၢၼ်းတေလးမွၵ်ႈ 90 ၵီႊလူဝ်ႊမဵတ်ႉ။ ပူးၵမ်ႇၼႆႉပဵၼ်တီႈဢၼ်ၵူၼ်း ႄလႈမူိင်းၶဝ် ၵႆႉၵႆႉၵႂႃႇႄလႇတူၺ်းၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇ။ ၵူၼ်းႄလႇမူိင်းၵမ်ႈၼမ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၼ်ႂးၵုၼ်ေဢး သျႍိဝ်ႊမူိၼ်ၵၼ် ယွၼ်ႉဝႃႈပူးၵမ်ႇၼႆႉပဵၼ်မူိင်းလႆၢၵွင်းမူးေၵႃႈဝႃႈ လႆႈၼႆ။

ေမႊထီႊဢူဝ်ႊရႃႊ မီးယူႇၼ်ႂးမူိင်း ၵရိၵ်ႊ ႄလႈပဵၼ်ပုိၼ်ႉတီႈဢၼ်ၵူၼ်းႄလႇမူိင်းၶဝ်သူင်ႄလႇတူၺ်းတင်းၼမ် ၼႆ။ ၸွမ်းၼင်ႇပဵၼ်ပုိၼ်ႉတီႈဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉၼူိဝ်ၵွၼ်ႈႁဵၼ်သုင်ႁၢင်ႈလီႄလႈၵမ်ႈၼမ် ေတမီးတၢင်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်တီႈဢၼ်ယူႇၸမ်ၵၼ်တင်းမူိင်းၽီ ယွၼ်ႉမၼ်းမီးတီႈသုင်ၼႆ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈၵၢၼ်ႁၢင်ႈၶူိင်ႈဝႆႉႁၢင်ႈလီ ႄတႉ ႄလႈ Met’eora ၼႆႉၸုမ်းယူႊၼႅတ်ႊၵူဝ်ႊ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်လုမ်ႈၾႃႉၼ်ႂးပီ 1988 ၼႆယဝ်ႉ။

ႁူၺ်ႈမွၵ်ႇ (Valley of Flowers) ၼႆႉပဵၼ် တီႈႁၢင်ႈလီၸွမ်းသၽႃႇဝဢၼ်ၼုိင်ႈႄလႈမီးယူႇၼ်ႂးထူိၼ်ႇႁီႉမႃးလႆၢး ၼ်ႂးမူိင်း Uttaranchal ဢၼ်ယူႇၼ်ႂးမူိင်းဢိၼ်ႊတိယူိဝ်ႊ။ ၼ်ႂးပုိၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ မီးမွၵ်ႇမႆႉ ႁၢင်ႈလီလႆၢၸူိဝ်ႉလႆၢပူိင် ႄလႈ ပုိၼ်ႉတီႈဢၼ်ၼႆႉေၵႃႈ ၸုမ်းယူႊၼႅတ်ႊၵူဝ်ႊ ဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်လုမ်ႈၾႃႉ မူိဝ်ႈပီ 1982 ၼႆ။

ထမ်ႈဢၵျၼ်ႊတႃႊ လႆႈၸုိဝ်ႈဝႃႈပဵၼ်ထမ်ႈၼ်ႂးၸၢဝ်းပုတ်ႉဢၼ်ႁၢင်ႈလီႄလႈမီးႁုိင်သုတ်းၼ်ႂးလုမ်ႈၾႃႉ။ ထမ်ႈဢ ၵျၼ်ႊတႃႊၼႆႉမီးယူႇၼ်ႂးထူိၼ်ႇလုိၵ်ႉႄလႈထုၵ်ႇၶုတ်းဝႆႉႁုိင်။ ၶၢဝ်းတၢင်းၶုတ်းတၢင်းမူတ်းႁုိင်မွၵ်ႈ 800ပီၼႆ။ ပုိၼ်ႉတီႈ မၼ်းႄတႉမီးယူႇၼ်ႂးထူိၼ်ႇ တီႈမိူင်းဢိၼ်ႊတိယိူဝ်ႊၼႆ။ ၸုမ်းသုိၵ်းဢင်းၵိတ်ႉႁႃႁၼ်မူိဝ်ႈပီ 1819 ၼႆ။

ေႁႃသုင်လူင် ႁႃးၶျႍးလႅတ်ႉ ပဵၼ်တၢင်းၶဝ်ႈမူိင်း လႃးၶႂၢၼ်းလုၼ်းယ တႃႇႁူိဝ်းလမ်ႇလွင်ႈဢၼ်မီး ပွတ်းၸဵင်ႇ ႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်း မူိင်းသပဵၼ်ႊ။ မူိင်းဢၼ်ၼႆႉၵူၼ်းႁဵတ်းမၼ်းပဵၼ်ၸၢဝ်း ရႍဝ်ႊမႅၼ်း ႄလႈပုိတ်ႇၸ်ႂႉမႃးႁုိင် 1900 ပီ ယဝ်ႉၼႆ။

မူိင်းေထႃးရုၼ်း ပဵၼ်မူိင်းတၢင်းၼူိဝ် ၼ်ႂးၸုိင်ႈမူိင်းပူဝ်ႊလႅၼ်ႊ ႄလႈပဵၼ်မူိင်းၵဝ်ႇႄၵႇဢၼ်ၼုိင်ႈၼႆ။ မိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၵူိတ်ႇ ၼီးၶူဝ်းလၢတ်ႉ ၶူဝ်းၽူိဝ်းၼီးၶတ်ႉ (Nicolaus Copernicus) ၽူႈတၵ်ႉဝႆႉဝႃႈ လုမ်ႈၾႃႉၼႆႉပဵၼ် ပုိၼ်ႉတီႈၵၢင်ၶွင်ၸၵျႃႇဝရႃႇ။ မူိင်းၼႆႉမီးမႃးႁုိင် 1100 ပီႄလႈပဵၼ်တီႈယူႇၵဝ်ႇ ပူဝ်ႊလႅၼ်ႊၼႆ။

သီႊရီႊယႃ ပဵၼ်မူိင်းယ်ႂႇမူိင်းၵဝ်ႇ ဢၼ်မီးယူႇၼ်ႂးမူိင်း သီႊရိလင်ႊၵႃႊ ႄလႈသၢင်ႈၶုိၼ်ႈမူိဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ ပီ 470 ၼၼ်ႉ ၼႆ။

ၶုိၼ်ႈလႆ (ၶူဝ်လႆ) ၶဝ်ႈတီႈ ပႃးၼႃးေဝးၼၼ်ႉပဵၼ်ၵၢၼ်ႄၵႈၶႅၵ်းၶုိၼ်ႈမႃးၸွမ်း လုၵ်ႈလွႆ ႄလႈ မီးယူႇၼ်ႂးမူိင်းၽိ လိပ်ႊပိၼ်ႊ ပူိဝ်ႈတႃႇၸ်ႂႉၽုၵ်ႇၶဝ်ႈၼႆ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈပုိၼ်းမၼ်းႄတႉႁုိင်ပဵၼ် ႁဵင်ပီယဝ်ႉ။ မူိဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းၸဝ်ႈႁႆႈ ၸဝ်ႈၼႃးၶဝ် ေတႁဵတ်းၼႃးၼၼ်ႉလူဝ်ႇၸ်ႂႉပုိၼ်ႉတီႈပဵင်း ၵူၺ်းၼ်ႂးမူိင်းၼႆႉသမ်ႉမီးလွႆၼမ် တီႈပဵင်းမၼ်းမီး ေဢႇ ၼႆႄလႈၸင်ႇႄၵႈၶႅၵ်းႁဵတ်းၸွမ်းလွႆၼႆ။ ပႃးၼႃးေဝးၼႆႉပဵၼ်လွႆဢၼ်သုင်ယူႇၼူိဝ်ၼမ်ႉပၢင်လႆၢႇမွၵ်ႈ 5000 ထတ်း ႄလႈတႃႇႁဵတ်းၼႃးၼႆႉမီးပုိၼ်ႉတီႈမွၵ်ႈ 10360 ၵီႊလူဝ်းမဵတ်ႉ။ မူိဝ်ႈပီ 1985 ၼၼ်ႉယူႊၼႅတ်ႊ ၵူဝ်ႊ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင်လုမ်ႈၾႃႉၼႆ။